یوسف دیوانی

نقدی بر ایده انتزاع کیش از بندر لنگه

نظر به اهمیت خلیج همیشه فارس و اینکه شهرستان بندرلنگه همواره مرکزیت ژئوپلیتیکی و استراتژیکی این پهنه آبی را داشته، انتزاع کیش از شهرستان بندر لنگه طماعانی را که همواره در پی تغییر نام زیبای خلیج فارس هستند راشاید امیدوارتر نماید !

کد خبر: ۵۱۹

تاریخ : ۰۹ بهمن ۱۳۹۹ - ۲۰:۳۶

چندی پیش از سیمای مرکز کیش ،گفتگویی پخش شد که مضمون آن انتزاع کیش از شهرستان بندر لنگه و شهرستان شدن بخش کیش بود .

قبل از ورود به مبحث عواقب و عوارض این انتزاع احتمالی، جا دارد بدوا نگاهی به تاریخچه تقسیمات کشوری در غرب هرمزگان داشته باشیم:

تا سال ۱۳۶۶ بندرلنگه شامل بخشهای مرکزی، گاوبندی ،شیبکوه ،کیش و بستک بود که کیش در جلسه مورخه 1359/3/14شورای انقلاب به عنوان بخشی از بندر لنگه قلمداد و تصویب گردید.

در سال ۱۳۷۹ بخش بستک از شهرستان بندرلنگه انتزاع و به شهرستان  ارتقا یافت . در سال ۱۳۸۳ بخش گاوبندی وقت(پارسیان فعلی )نیز از بندرلنگه جدا و شهرستان شد.

قبل از آن جزیره ابوموسی و جزایر تنب که جزء شهرستان بندرلنگه بودند ،نیز از این شهرستان جدا و  ابوموسی خود نیز شهرستان شد(در سال1375).

در دهه ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ شهر بندر لنگه همانند دیگر شهرهای استان با رشد  فزاینده جمعیت روبرو شد و رشد شش و نیم درصدی سالانه جمعیت این شهر موجب شد که جمعیت بندر لنگه از ۸ هزار و ۸۰۰ نفر به ۱۶ هزار و ۶۰۰ نفر افزایش یابد تا اینکه در سال ۱۳۷۵ جمعیت این شهر به ۲۱ هزار نفر رسید و به سومین شهر پرجمعیت استان هرمزگان بدل گشت (منبع :کتاب بندرلنگه مروارید خلیج فارس تالیف احمد علی اسدپور ۱۳۹۲).

اگر نگاهی اجمالی به حسب حال و تاریخچه تقسیمات کشوری اخیر شهرستان بندرلنگه داشته باشیم در می یابیم که این شهرستان بهمن برف عظیمی بود که آرام آرام آب و کم‌جان  و نحیف گشت.

هرچند ارتقاء دو بخش بستک و پارسیان به شهرستان پیشرفت هایی را برای آن دو شهرستان‌ها داشته‌ و موجب خرسندی مردم این شهرستانهاو ‌مردم منطقه شده است، اما سایر اتفاقات حادث شده برای شهرستان بندرلنگه به سود این شهرستان تمام نشده است ؛ ایده انتزاع کیش از شهرستان بندر لنگه خود نیز یکی از این دست حوادث می تواند باشد .

باید گفت چه منطق و چه استدلال و چه مزایایی در انتزاع کیش از بندر لنگه به بار خواهد آمد که ایده جدا شدن کیش از بندر لنگه را در ذهن بپرورانیم و به عبارتی چه مزایایی برای شهر کیش یا سرزمین اصلی و پس کرانه های آن می تواند در بر داشته باشد؟!  در حال حاضر شهر کیش تمامی اداراتی که مطابق قوانین مناطق آزاد (بویژه تبصره ۲ماده ۲ آیین نامه نحوه استفاده از زمین و منابع در مناطق آزاد تجاری مصوب ۷۲) را دارد. در واقع اداراتی که با شهرستان شدن دایر می شدند کیش داراست و از این حیث نیز کیش نیازی به شهرستان شدن ندارد.

کیش یکی از مناطق هفتگانه آزاد کشور است که در هرمزگان قرار دارد .اولین منطقه آزاد ایران است و شهرت اصلی آن به تفریحی بودن آن است.و هرگز سود اقتصادی و فواید اشتغال برای پس کرانه خود یعنی بندرلنگه بستک و پارسیان نداشته است . به عبارتی نه تنها این جزیره ،بلکه تمامی مناطق ازاد کشور ، آن گونه که در تعریف و دورنمای آنها آمده  بود، حرکت نکرده و توفیقی نداشته اند.

مساحت کیش در حدود ۹۰ کیلومتر مربع است و پس از قشم دومین جزیره بزرگ و مهم کشور به شمار می آید. کیش در سال ۱۳۶۸ به منطقه آزاد تجاری تبدیل شد.

از آنجایی که قوانین حاکم بر مناطق آزاد ، قانون خاصی است و به طور کلی مدیریت و ساماندهی مناطق آزاد با قانون خاص اداره می شود ، لذا وجود بخشداری یا فرمانداری در یک جزیره همانند قشم یا کیش چندان برجسته و تاثیر گذار نیست زیرا سیاست کلی دولت در مناطق آزاد سیاست خاصی است و تابع مقررات قوانین مناطق آزاد است.

اگر فلسفه ارتقاء یک بخش به شهرستان یا حتی تشکیل یک استان جدید در سرزمین اصلی،موجب پیشرفت عمرانی ،سهولت خدمت‌رسانی اداری می شود، این امر راجع به جزایر به ویژه کیش، تاثیری نخواهد داشت.

حتی پای صحبت های بومیان کیش که بنشینیم از نظر آنها ارتقاء کیش هیچ گونه تفاوتی برایشان ندارد و در وضعیت اشتغال و معیشت آنها تاثیری نخواهد داشت. زیرا شعار اصلی اهالی بومی کیش جذب نیروهای بومی در سازمان ها و بخش های اداری و اقتصادی کیش است که همواره مردم بومی کیش از این موضوع رنج برده اند. لذا جا دارد این امر مهم در سرلوحه برنامه های کیش گنجانده شود.

به لحاظ تاریخی و روانی گرفتن کیش از شهرستان بندر لنگه ،پهنه تاریخی این شهر را کوچک و اقناع درونی مردم این شهرستان را متزلزل و دیرینگی این شهرستان را چند پاره  می سازد.

شاید در یک نظر کلی کیش و بندر لنگه چندان از یکدیگر متاثر نباشند ، اما امر انتزاع کیش از بندر لنگه ، تاریخ  و جغرافیای این شهرستان مهم و استراتژیک را زیر سوال می‌برد.

نظر به اهمیت خلیج همیشه فارس و اینکه شهرستان بندرلنگه همواره مرکزیت ژئوپلیتیکی و استراتژیکی خلیج فارس را داشته، انتزاع کیش از شهرستان بندر لنگه طماعانی را  که همواره در پی تغییر نام زیبای خلیج فارس هستند را شاید امیدوارتر نماید !

اما درباره بندرلنگه باید گفت این شهرستان را تمامی مورخینی که راجع به خلیج فارس و پسکرانه های آن پژوهش نموده اند ،  در هفتاد سال قبل بندر صید مروارید   می دانند و همواره آن را عروس بنادر ایران می دانستند.

در پایان لازم به ذکر است اگرچه تعرفه های جدید گمرکی ناامنی های سیاسی و اجتماعی لجام گسیختگی مأموران دولتی پس از انقلاب مشروطه  و همچنین قانون انحصار تجارت، قانون نظام اجباری و فرمان کشف حجاب اجباری، باعث مهاجرت انسانی و فرار سرمایه ها را از بندرلنگه در آن زمان در پی داشت ، در عصر حاضر نیز تقسیمات کشوری غیر کارشناسانه و برخلاف بوم و روحیات و تعلقات مردم ، شاید دلیل امروزی دلسردی و احیانا مهاجرت مردم از بندرلنگه شود.

#تب کرونا با همدلی می ریزد