طاهر جانی

آشنایی با آداب و رسوم اقوام مختلف اهل سنت ایران در ماه مبارک رمضان

کد خبر: ۷۳۱

تاریخ : ۰۹ فروردين ۱۴۰۳ - ۰۱:۴۴

مروارید مهر انلاین به نقل از پایگاه خبری اوای سنت گزارش می دهد:

همه ساله با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان در کلیه مناطق سنی نشین از شمال تا جنوب و غرب تا شرق کشور پرداخته شدن به سنت حسنه گردگیری و غبار روبی از مساجد جامع و مساجد محلات را شاهد می باشیم. در چنین ایامی مقتدیان هر یک از محلات با تعیین یکروز مشخص، کار نظافت مسجد خود را انجام داده و برای رسیدن رمضان لحظه شماری می کنند. یکی از نکات ویژه در شروع بهار قرآن بر جای آوردن نماز تراویح می باشد که پیروان مذاهب اربعه این نماز موکده را تا آخرین شب رمضان در مساجد خود برپای می دارند.

در اکثر مساجد جامع و مساجد بزرگ محلات در جای جای مناطق احناف نشین خراسان های شمالی، رضوی، جنوبی و استان گلستان ، نماز تراویح در غالب ختم قرآن طی مدت بیست و هفت شب برقرار است. در شماری از مساجد نیز ختم قرآن در پانزده شب صورت می گیرد. معدودی مساجد هم قرآن کریم را حتی در طول شش شب ختم می کنند که جماعت آن به نسبت سایر مساجد محدودتر می باشد.

معمولا در شب پایانی ختم قرآن، متولیان مساجد با دعوت عمومی از علما و مردم نمازگزار، مراسم دعای ختم را با اجرای برنامه های متنوعی را در غالب سخنرانی توسط یکی از چهره های شاخص اهل سنت، حضور مسئولین و مقامات محلی، ترتیب دادن ضیافت مختصر و تقدیر از کودکانی که به طور منظم در نمازها حضور بهم می رسانند با همت و شکوه هر چه بیشتر برگزار می نمایند.

در مناطقی مانند ترکمن صحرا رسم بر این است که سفره های ساده افطار از سوی خیرین محلات برای مساجد تهیه می شود که مخلفات آنها از خرما، پنیر، سبزی، فرنی و… تشکیل شده است. همچنین در فصولی که رمضان به گرما می رسد، شربت خنک و خرما بیشترین مصرف را در زمان افطار دارد. یک نوع پیراشکی سنتی خانگی تحت عنوان "بورگ” تهیه شده از گوشت چرخ شده، سیب زمینی آب پز و پیاز جزو غذاهای اصلی سفره های تراکمه به حساب میاید. در خراسان شمالی به این طعام تهیه شده با سبزی و اسفناج کوهی فصل بهار، قطاب گفته می شود.

در منطقه طوالش، نماز تراویح به شکل ساده تر و بدون ختم قرآن برگزار می گردد که امام مسجد نماز تراویح را از سوره والشمس شروع کرده و تا سوره ناس ادامه می دهد. از رسوم مهم ماه رمضان در میان طوالش این است که علاوه بر گردگیری مساجد در انتهای ماه شعبان، اهالی نیکوکار در ده شب پایانی رمضان خیرات و احسانات شان را به مساجد جهت افطار نمازگزاران ارسال می دارند.

جنوبی های اهل سنت نشین عمدتا در مساجد مشرف به جاده برنامه افطار را برقرار دارند. دلیل این مسئله مسافرانی هستند که احیانا در وقت اذان مغرب توقف کوتاهی در حوالی مسجد بعمل می آورند تا ضمن خواندن نماز، مختصر افطاری برای شان صورت گیرد. در جنوب شماری از مساجد نماز تراویح را در هشت رکعت می خوانند. به گفته ساکنین محلی عمده مواد اصلی خوراکی های شیرین پخت این مناطق از آن سمت آب ها به کشور وارد می شود.

در مناطق غربی کشور از جمله اورامانات، پاوه، روانسر و جوانرود و همچنین منطقه سنی نشین دولت آباد در کرمانشاه، مردم همزمان با ایام رمضان درون بازارها به جنب و جوش افتاده و خرید شکر برای پخت شیرینی و غذاهایی مانند فرنی و شیر برنج به اوج خود می رسد. در کردستانات و اورامانات نماز تراویح اکثرا در هشت رکعت خوانده می شود و نمازگزاران پس از نماز صبح عادت دارند در مساجد مانده و ساعاتی دل را به تلاوت قرآن بسپارند.

در خراسان جنوبی، قوروت تهیه شده از کشک سیاه گوسفندی، گردو، پیاز، بادمجان سرخ شده یا گوجه تفت خورده با تخم مرغ، کماکان حرف اول را در سفره ها می زند. آنها برای بهتر شدن طعم برنج بهترین زعفران دنیا را در اختیار دارند. زنان و مردان اهل سنت خراسان جنوبی علاوه بر نماز تروایح بر خواندن نمازهای نافله در روز اهتمام زیادی از خود نشان می دهند که به عنوان نمونه می توان به نماز اشراق، چاشت، عوابین بعد از نماز مغرب، نماز تعجد در نیمه شب اشاره داشت. یکی دیگر از نمازهای نافله تاکید شده در دین اسلام خواندن نماز تسبیح می باشد که نبی مکرم اسلام نیز درباره خواندن آن به امت بسیار سفارش نموده است.

خراسانی های اهل سنت این نماز را حداقل سالی یکبار و ترجیحا در طول ماه رمضان برجای می آورند. نماز تسبیح، چهار رکعت می باشد و روش خواندن آن این است که نماز گزار در هر رکعت سوره فاتحه و سوره‌ ای دیگر را تلاوت می کند. سپس باید پانزده بار سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَکْبَرُ بگوید و به همین ترتیب این عبارت را ده بار بعد از رکوع، ده بار در قیام، ده بار در سجده، ده بار پس از مکث سجده اول و ده بار در سجده دوم و ده بار دیگر پیش از سلام دادن تکرار می کند که در مجموع چهار رکعت به سیصد بار می رسد. یکی دیگر از تکالیف دین در موسم روزه داری این است که در دهه سوم ماه رمضان از هر محله یکنفر معتکف مسجد شده و تا صبح روز عید به عبادت و مناجات مشغول باشد. معتکف شدن آن شخص باعث می شود تا تکلیف اعتکاف از گردن سایر اهل محل ساقط گردد. اطعام خانواده های بی سرپرست و اقشار آسیب پذیر، حمایت از کودکان یتیم، پخش انواع غذاهای نذری در بین همسایگان و اهل محل از سنت های حسنه ای است که اهل سنت به انجام آنها رغبت زیادی از خود نشان می دهند.

اهل سنت ایران به ایام جشن های عید فطر به طور خاص اهمیت می دهند به نحوی که برنامه خریدهای عید از قبیل خرید البسه نو برای کودکان، تهیه شیرینی و خرید آجیل در یکهفته مانده به روز عید در بازارها برقرار است. جنب و جوش جمعیت در خیابان ها بیانگر اهمیت استقبال از عید فطر در میان اهل سنت و جماعت را می رساند. خیاطی ها در آن زمان با انبوه افزایش سفارش جهت دوختن پیراهن و شلوار مواجه می شوند. در شب عید سعید فطر مردم به خانه های یکدیگر رفته و ایام را تبریک و شادباش می گویند.

در پس از خواندن نماز روز عید، دید و بازدید از اقوام، دوستان و بستگان شروع شده و طی سه شبانه روز با گرمی و حرارت وصف ناپذیری به جریان در می آید.